Shkarko falas e-Librin: Sistemi Operativ i Rrjetit (Windows Server 2012)

Nga data 28 Qershor 2016 e deri më 02 Korrik 2016, përmes Amazon Kindle Store shkarko falas e-Librin: Sistemi Operativ i Rrjetit (Windows Server 2012)

Për kënd është ky e-Libër?

Ky e-Libër i dedikohet të gjithë lexuesve të cilët bëjnë hapat e parë ose tashmë i kanë bërë ato në fushën e sistemeve operative për rrjete kompjuterike. Krahas informimit dhe ndarjes së diturisë, qëllimi i këtij e-Libri është që të kontribuoj në ngritjen e njohurive profesionale në shoqërinë tonë.

e-Kursi - Windows Server 2012

Sistemi Operativ i Rrjetit: Windows Server 2012

  • Madhësia e Skedarit: 1789 KB
  • Numri i Faqeve: 91
  • Përdorim i Njëkohshëm: Pakufizuar
  • Botuesi: Bekim Dauti; Botimi i Parë
  • Data e Publikimit: 21 Shkurt 2016
  • Ofruesi i Shërbimit: Amazon Digital Services LLC
  • Gjuha: Shqipe

Përmbajtja:

Hyrje
Kapitulli 1: Çfarë është sistemi operativ i rrjetit?
Kapitulli 2: Cilat janë shërbimet në rrjetet kompjuterike?
Kapitulli 3: Windows Server, Linux Server dhe Mac OS X Server
Kapitulli 4: Instalimi i Windows Server 2012
Kapitulli 5: Çfarë është Active Directory?
Kapitulli 6: Ndarja e skedarëve dhe pajisjeve periferike
Kapitulli 7: Konfigurimi i serverit të uebit përmes IIS
Kapitulli 8: Virtualizimi me anë të Hyper-V
Kapitulli 9: Administrimi i avancuar
Kapitulli 10: Veglërit për zgjidhjen e problemeve në rrjet
Shtojca A: Si ta përmirësoni sistemin operativ aktual me Windows 10?
Shtojca B: Instalimi dhe Risitë në Windows Server 2016

Faleminderit!

Faleminderit për kohën dhe konsideratën tuaj për të lexuar e-Librin tim! Në qoftë se ju ka pëlqyer ky e-Libër dhe dëshironi të merrni pjesë aktive në përmirësimin e mëtutjeshëm të këtij e-Libri, atëherë dërgoni:

  • propozimet
  • sugjerimet dhe
  • vërejtjet tuaja

në e-Postën BekimDauti@BekimDauti.com. Me shumë kënaqësi do ti lexoj dhe do të përpiqem ti përfshijë në ribotimet e radhës.

 

Shpresoj që ky postim të jetë informues për ju të dashur lexues.

paqe dhe shëndet,

Bekimi

Bekim Dauti’s Blog | Bekim Dauti’s Vlog | e-Books @Amazon Kindle Store

Advertisements

Windows Server 2012: Çfarë është Active Directory Domain Services (AD DS)?

Teknologjia e informacionit dhe biznesi janë duke u bërë pazgjidhshmërisht të ndërthurura. Nuk mendoj se dikush mund të flet në mënyrë kuptimplotë për njërën pa folur dhe për tjetrën.” Bill Gates

Para se ta përkufizojmë definicionin për Active Directory të sistemit operativ Windows Server, fillimisht do të njihemi me termat domen dhe emri i domenit. Po që se bëjmë një kërkim për fjalët domen dhe emri i domenit në fjalorin Merriam-Webster, do të gjejmë përkufizimet “një seksion i Internetit që është i përbërë nga kompjuterët apo sajtet e që janë të lidhur sipas përdorimit ose burimit” si dhe “karakteret që formojnë pjesën kryesore të një adrese në Internet.” Natyrisht, meqë Interneti është rrjeti global atëherë përkufizimet e Merriam-Webster i referohen këtij rrjeti, ndërsa në rastin e serverit të vetëm në rrjetin e hapësirës lokale (LAN) në vend të Internetit përkufizimet për domen dhe emër të domenit do ti referoheshin rrjetit LAN.

Na ishte njëherë…

Për ta kuptuar më mirë direktoriumin e shërbimeve (në Ang. Directory Services) do të kthehemi në kohë në fund të viteve të 80-ta kur u prezantua standardi i direktoriumit të shërbimeve X.500 nga Unioni Ndërkombëtar i Telekomunikacionit (ITU). Në fakt X.500 është një dokument i quajtur “Data Networks and Open System Communications—Directory,” që paraqet një seri të standardeve të rrjeteve kompjuterike që mbulojnë direktoriumin e shërbimeve elektronike. Meqë standardi i direktoriumit të shërbimeve X.500 e përdorë protokollin e ndërlikuar për komunikime të quajtur Directory Access Protocol (DAP), atëherë një ekipë e Universitetit të Miçiganit punoi përgjatë viteve të 90-ta në zhvillimin e një protokolli komunikues më praktikë për punë me direktoriumin e shërbimeve X.500. Kështu, pas përpilimit të një serie të konsiderueshme të standardeve të publikuara si Kërkesë për Komente (RFC) u zhvillua Lightweight Directory Access Protocol (LDAP) që më vonë do të përvetësohet nga Microsoft si standard i protokollit për komunikime të direktoriumit të shërbimeve siç është Active Directory (AD).

Çfarë është Active Directory Domain Services (AD DS)?

Active Directory Domain Services (AD DS) u prezantua nga Microsoft në versionin e Windows 2000 Server duke zëvendësuar Primary Domain Controller (PDC) dhe Backup Domain Controller (BDC) të Windows NT. Active Directory Domain Services (AD DS) është një bazë e të dhënave e shpërndarë e cila i ruan objektet në rrjetë në formatin hierarkik, të strukturuar dhe të sigurtë. Objektet zakonisht përfaqësojnë përdoruesit, kompjuterët, pajisjet periferike dhe shërbimet e rrjetit. Çdo objekt identifikohet në mënyrë unike nga emri dhe atributet e tij. Domeni, pylli (në Ang. Forest) dhe pema (në Ang. Tree) paraqesin ndarjen logjike të rrjetit të AD DS. Për të lehtësuar punën e administrimit të objekteve AD DS ofron njësitë organizative (OU) (në Ang. Organizational Units). Kështu, në nivelin e njësive organizative (OU) mund të aplikohen rregulloret e grupit (GP) (në Ang. Group Policy). AD DS përdorë protokollet në vijim:

  • Lightweight Directory Access Protocol (LDAP) për të qasur të dhënat e direktoriumit të shërbimeve
  • Kerberos për të vërtetuar identitet në mes të përdoruesve dhe të serverëve në rrjet
  • Domain Name System (DNS) për të përkthyer emrat e domeneve në adresa të IP
Si ta instaloni Active Directory Domain Services (AD DS)?

Në Windows Server 2012, AD DS na ofrohet si rol i cili mund të shtohet përmes panelit Server Manager si në figurën 1.  Mjafton të klikoni në Add Roles and Features në pjesën e Welcome to Server Manager të panelit Server Manager dhe pas pak do të shfaqet eksperti për shtimin e roleve dhe të tipareve. Është një proces shumë vetë përshkrues meqë mjafton të përzgjedhni rolin e dëshiruar dhe ta kompletoni procesin e shtimit të rolit të përzgjedhur duke klikuar butonin Next disa herë deri në përmbyllje.

Figura13

Figura 1. Shtim i rolit të AD DS në Windows Server 2012

Konkluzioni

Nëse për sistemin operativ në përgjithësi mund të thuhet se thelbi (në Ang. kernel) i tij është në fakt “zemra” e tij, atëherë Active Directory Domain Services (AD DS) është “zemra” e Windows Server 2012 kur bëhet fjalë për administrim dhe menaxhim të komunikimeve në mes të përdoruesve dhe domeneve.

Shpresoj që ky postim të jetë informues për ju të dashur lexues.

paqe dhe shëndet,

Bekimi

Bekim Dauti’s Blog | Bekim Dauti’s Vlog

Windows Server 2012: Si ta instaloni?

“Unix është i thjeshtë. Por, duhet një gjeni për të kuptuar thjeshtësinë e tij.” Dennis Ritchie

Nëse për sistemin operativ, autori Dennis Ritchie thotë se edhe pse i thjeshtë për nga ndërfaqësi i tij, sërish kërkohen njohuritë e gjeniut për të operuar me të. Për dallim, për Windows Server 2012 mund të themi se nuk është i thjeshtë kur kihet parasysh ndërfaqësi grafik i tij, por se instalimi i tij është njëmend i thjeshtë. Ndaj, në rreshtat në vijim do të njihemi me procesin e instalimit të sistemit operativ Windows Server 2012.

Para instalimit të Windows Server 2012

Si për çdo instalim tjetër, edhe në rastin e instalimit të Windows Server 2012 rekomandohet të shikohet nëse hardueri ynë plotëson kërkesat minimale të Microsoft. Kështu, kërkesat minimale për instalimin e Windows Server 2012 janë:

  • Procesori: 1.4 GHz me platformë 64-bit
  • Kujtesa RAM: 512 MB
  • Kapacitetit i diskut të ngurtë: 32 GB
  • Monitori: duhet të përkrah rezolucionet nga Super VGA (800 x 600) e sipër
  • Harduer tjetër: përkrahje për njësit e disqeve optike DVD, disqet pa pjesë lëvizëse me USB, tastierën dhe miun
  • Qasje në Internet

Nëse hardueri i kompjuterit tonë është i njëjtë apo i tejkalon kërkesat minimale të sipërshënuara, atëherë themi se mund të ecim me instalimin e Windows Server 2012. Hap tjetër me rëndësi në procesin instalimit është posedimi i mediumit për instalim. Në rast se nuk e kemi, atëherë zgjidhja është e lehtë. Nga adresa e uebit në vijim: http://www.microsoft.com/en-us/evalcenter/evaluate-windows-server-2012 (shih figurën 1) shkarkojeni Windows Server 2012. Duhet të përzgjedhin në mes të formateve ISO dhe VHD dhe ta kompletoni regjistrimin. Nëse jeni të interesuar të kontaktoheni nga Microsoft mund ti tregoni se për çfarë lloj informacioni jeni të interesuar si edhe formatin se si ajo informatë do të ju dërgohet. Klikoni butonin Continue. Pas pak shkarkimi i Windows Server 2012 do të nis. Pasi ta keni shkarkuar Windows Server 2012, atëherë skedari i formatit ISO duhet të shkruhet (në Ang. burn) në DVD. Tanimë çdo gjë është gati për të ecur me hapin e instalimit të Windows Server 2012.

Figura9

Figura 1. Sajti i uebit TechNet Evaluation Center

Gjatë instalimit të Windows Server 2012

Ndizeni kompjuterin tuaj dhe përpiquni ta qasni Sistemin Bazë për Hyrje dhe Dalje (BIOS). Nga ndërfaqësi i BIOS duhet të përzgjidhni njësinë DVD nga ku do të ngritët sistemi operativ. Ruani ndryshimet në BIOS dhe njëkohësisht vendoseni mediumin për instalim në njësinë e diskut DVD. Pas pak në ekranin tuaj do të shfaqet mesazhi si në figurën 2.

Figura10

Figura 2. Porosia në ekran që kërkon nga përdoruesi konfirmim për të ngarkuar sistemin nga CD ose DVD

Klikoni tastin Enter nga tastiera për të ecur me instalimin e Windows Server 2012. Hapat të cilët duhet të kompletohen në këtë fazë të procesit të instalimit janë dhënë si në vijim:

  • Skedarët për instalim të Windows Server 2012 do të ngarkohen në kujtesën RAM. Gjatë këtij hapi në ekranin tuaj shfaqet logo e Windows dhe poshtë saj rrethi i formuar nga pikat që sillen.
  • Dritarja e radhës do të kërkon nga ju të përzgjidhni gjuhen që do të instalohet, formatin e orës dhe të valutës, si dhe tastierën.
  • Pasi të klikoni butonin Next në hapin paraprak, pastaj shfaqet dritarja tek e cila në mes të saj ndodhet dukshëm butoni Install now si në figurën 3.
  • Pasi të klikoni butonin Install now, do të nis instalimi dhe në hapat vijues do të ju kërkohet:

o   të përzgjidhni edicionin e Windows Server 2012 të cilin dëshironi ta instaloni

o   të pranoni kushtet e licencimit duke përzgjedhur katrorin “I accept the license terms

o   të përzgjidhni diskun apo ndarjen në disk ku ju dëshironi ta instaloni sistemin operativ

o   pas përzgjedhjes së diskut dhe klikut në butonin Next, fillon instalimi i sistemit operativ i cili do të merr ca kohë varësisht nga hardueri i kompjuterit tuaj

o   kur të kompletohet instalimi, do të riniset kompjuteri juaj dhe ekrani i shfaqur i parametrave të Windows Server 2012 do të ju kërkon të vendosni fjalëkalimin për llogarinë e Administrator-it

o   shkruajeni fjalëkalimin e llogarisë së Administrator-it dhe klikoni butonin Finish

o   ekrani i radhës do të ju tregon se parametrat tuaj po finalizohen i cili hap do të merr disa minuta për tu kompletuar

o   porsa të kompletohet finalizimi i parametrave do të shfaqet ekrani i radhës i cili ju jep mundësinë e lidhjes me Windows Server 2012

Figura11

Figura 3. Dritarja për instalimin e Windows Server 2012

Pas instalimit të Windows Server 2012

Pas shtypjes së njëkohshme të tasteve Ctrl + Alt + Del si dhe shkrimit së fjalëkalimit të Administrator-it si në figurën 4, ju do të nisni (në Ang. log in) sistemin operativ Windows Server 2012 për herë të parë pas instalimit t; tij dhe relativisht shkurt në ekran shfaqet dritarja e Server Manager. Paneli Server Manager ju mundëson që serverit tuaj t’ia shtoni rolet dhe tiparet, ti nisni veglat dhe të shikoni për alarme në server. Me një fjalë, Server Manager është limani ku ju duhet të zbarkoni për të menaxhuar, administruar dhe mirëmbajtur serverin(ët) tuaj. Natyrisht, të gjithë ata administratorë që favorizojnë më shumë ndërfaqësin e linjës së komandës për administrim të serverit në raport me ndërfaqësin grafik të përdoruesit, Microsoft ofron kornizën PowerShell e cila shërben për menaxhimin, konfigurimin dhe automatizimin e detyrave në Windows Server 2012. Në vijim do të përmendim disa nga rolet të cilat mund të konfigurohen përmes panelit Server Manager e po ashtu edhe nga PowerShell:

  • Active Directory Domain Services
  • DNS Server
  • File and Storage Services
  • Print and Document Services
  • Internet Information Services
  • Hyper-V
  • DHCP Server
  • Remote Desktop Services
  • Remote Access dhe
  • Windows Server Update Services

Figura12

Figura 4. Paneli Server Manager në Windows Server 2012

Konkluzioni

Nëse konkurrenca kanë një arsye të vetme për ti dhënë kompliment Microsoft-it, atëherë padyshim është Windows Installer. Një komponentë softuerike dhe ndërfaqës për programim të aplikacioneve (në Ang. API) që përdoret nga sistemet operative Windows për instalim, mirëmbajtje dhe çinstalim të softuerit. Ndaj edhe instalimi i Windows Server 2012 falë punës së Microsoft me Windows Installer, edhe pse bëhet fjalë për sistem operativ për server, sërish është shumë i lehtë, i thjeshtë dhe pragmatik.

Shpresoj që ky postim të jetë informues për ju të dashur lexues.
paqe dhe shëndet,
Bekimi

 

Windows Server 2012: Windows Server vs. Linux Server vs. Mac OS X Server

Si përmbledhje, nuk ka sistem operativ vërtetë të mirë ndaj zgjedhja është e juaja. Nëse i pëlqeni lojërat kompjuterike, atëherë zgjedhja është Windows. Programuesit mund të preferojnë Linux dhe prodhuesit e grafikës dhe videos ndoshta do të priren drejt Mac. Apo më mirë të provoni secilin sistem operativ dhe të shihni se cili është më i miri për ju!” Informatics-Tech.com

Në thelb, kur flitet për serverin pavarësisht se a bëhet fjalë për server që operon me Windows, apo Linux ose Mac OS X prapëseprapë nuk dallon, meqë vazhdon të jetë server që ofron shërbime në rrjet. Por, kur flasim nga mënyra se si implementohet, administrohet, menaxhohen resurset si dhe si mirëmbahet një server atëherë vërejmë dallime dhe kjo ndodhë për arsye të sistemit operativ të rrjetit që operon në server. Nga sistemet e shumta operative për rrjet që i njeh bota e rrjeteve kompjuterike, në rreshtat në vijim do të përmendim tre më të njohurit dhe që janë aktual në botën e serverëve.

Sistemi operativ Windows Server

Sistemi operativ i rrjetit Windows është produkt i kompanisë së mirënjohur Microsoft. Gjithçka nisi me sistemin operativ Windows NT i cili u paraqit në treg në fillim të viteve të 90’ta për të nis një epokë të re të sistemeve operative për server që më pastaj do të pasohet nga versionet e Windows Server. Karakteristikë e këtyre sistemeve operative është ndërfaqësi grafik i përdoruesit (GUI), edhe pse që nga versioni Windows Server 2008 ofrohet edhe opsioni Server Core që bazohet në ndërfaqësin e linjës së komandës (CLI). Sistemet operative për rrjet të Microsoft ofrohen në platformat 32-bit dhe 64-bit. Sistemi i skedimit të sistemeve operative për rrjet të Microsoft që nga Windows NT e deri tek Windows Server 2008 ka qenë New Technology File System (NTFS), ndërsa me paraqitjen e Windows Server 2012 u prezantua Resilient File System (ReFS) si pasardhës i NTFS. Vlen të përmendet se në çdo sistem operativ të ri Microsoft ka prezantuar risi teknologjike si në vijim:

  • në Windows NT është paraqitja e API 32-bitësh që zëvendësoi API 16-bitësh të vjetërsuar,
  • në Windows 2000 Server është paraqitja e Active Directory që zëvendësoi Windows Server Domain të Windows NT,
  • në Windows Server 2003 është paraqitja e Manage Your Server që e lehtësoi dukshëm procesin e konfigurimit të shërbimeve në server
  • në Windows Server 2008 është paraqitja e Hyper-V si platformë për virtualizim
  • në Windows Server 2012 është paraqitja e sistemit të ri të skedimit ReFS i cili e zëvendësoi sistemin e vjetër të skedimit NTFS
  • në Windows Server 2016, Microsoft paralajmëron risinë teknologjike Nano Server që kryesisht do të ofron shërbimet e infrastrukturës

FIgura6

Figura 1. Dritarja për lidhje me Windows Server 2016

Sistemi operativ Linux Server

Nëse ka diçka interesante në botën e teknologjisë së informatikës në përgjithësi, e sidomos atë të sistemeve operative në veçanti që vlen të përmendet, pa mëdyshje është sistemi operativ Linux. Kjo për faktin që bota e teknologjisë nuk njeh ndonjë iniciativë inovative të ketë mbledhur më shumë vullnetarë rreth vetës sesa vetë Linux. Gjithçka nisi si dëshirë për ta përmirësuar në funksionalitet një sistem operativ ekzistues si Minix. Në vend të Minix të përmirësuar doli që Linus Torvalds, në fillim të viteve të 90’ta, kishte zhvilluar një sistem të ri operativ i cili nuk ishte menduar të quhej Linux. Në fakt ajo çfarë Linus kishte arritur të zhvillonte ishte thelb që prej vitesh po i mungonte sistemit operativ Minix. Kështu, Linux licencohet nën projektin GNU GPL, pinguini bëhet maskota e Linux, botohet libri i parë për Linux “Linux Installation and Getting Started”, paraqitet virusi i parë në Linux i quajtur “Bliss”, mbahet panairi i parë i Linux, nxirren në treg revistat Linux Journal dhe Linux Weekly News dhe shumë aktivitete të tjera por më e rëndësishmja është se themelohet Linux community një ndër komunitetet më të mëdha në botë të zhvilluesve vullnetarë nga i gjithë globi që do të kontribuonin në zhvillimin e mëtutjeshëm të Linux. Linux në thelb është ndërfaqës i bazuar në linjën e komandës (CLI), por që ekzistojnë edhe versionet me ndërfaqës grafik të përdoruesit si KDE dhe GNOME ndër më të njohurat. Po ashtu Linux, si edhe Windows Server, ofrohet në platformat 32-bit dhe 64-bit. Unike për Linux janë edhe mënyrën se si në të kaluarën por edhe sot ky sistem operativ. Linux në disketë (tomsrtbt), në CD (Knoppix) dhe në diskun USB (Ubuntu) janë vetëm disa nga unikatet e këtij sistemi operativ. Meqë Linus Torvalds merret me zhvillimin dhe mirëmbajtjen e thelbit të Linux, janë distributorët (ndryshe edhe distro) të cilët merren me kompletimin dhe paketimin e sistemit operativ Linux si tërësi për ta ofruar në treg. Ndaj në vijim do të përmendim disa nga distributorët më të njohur që në treg ofrojnë Linux server:

  • Red Hat Enterprise Linux 7.1 me sistemin e ri të skedimit që njeh hapësirat për ruajtje të të dhënave deri në 500 TB
  • SUSE Linux Enterprise Server 12 me mundësinë e rikthimit të plotë të sistemit operativ
  • Oracle Linux 7.1 cili kryesisht është i bazuar në Red Hat Enterprise Linux 7.1
  • Slackware 14.1 është versioni më i ri, përndryshe është një ndër Linux serverët e parë që nga viti 1993
  • Novell Open Enterprise Server kryesisht është i bazuar në SUSE Linux Enterprise Server 12
  • Ubuntu Server 15.04 me mundësinë e pasqyrimit të 50,000-nyjeve në një fermë
  • Debian Server 8, një sistem operativ që ofrohet me më shumë se 43,000-paketa të para konfiguruara
  • Mageia Server 5, pasardhës i Mandrake dhe Mandriva Linux

Figura7

Figura 2. Dritarja për lidhje me SUSE Linux Enterprise Server 11

Sistemi operativ Mac OS X Server

Mbase për nga mosha, më i ri sesa sistemet operative Windows Server dhe Linux Server, por për nga besueshmëria gradualisht po fiton përkrahjen e industrisë për të operuar serverët e tyre me këtë sistem operativ. Sistemi operativ OS X Server në thelb është sistem operativ Unix, por i modifikuar konform tashmë ndërfaqësit të njohur grafik të sistemeve operative Apple për kompjuterët personal. Po sikur Windows Server dhe Linux Server, edhe OS X Server ofrohet në platformat 32-bit dhe 64-bit, më saktë që kur Apple vendosi të përdorë vetëm procesorët Intel në harduerin e vet, OS X Server ofrohet vetëm në platformën 64-bit. Kur jemi tek hardueri, vlen të përmendet fakti unik që ofron kompania Apple që krahas sistemit operativ për rrjet ofron edhe harduerin e vet në të cilët është i para instaluar OS X Server. Siç u përmend më parë, ndërfaqësi grafik i përdoruesit është dominant në OS X Server, por duke pas në konsideratë origjinën nga Unix, natyrisht që OS Server X mund të administrohet dhe menaxhohet në tërësi edhe përmes ndërfaqësit të linjës së komandës i cili po ashtu është pjesë përbërëse e OS X Server. Në vijim do të njihemi me disa nga versionet e OS X Server:

  • Mac OS X Server 1.0 (emri i koduar Raphsody) konsiderohet të jetë sistemi operativ për server i ofruar nga Apple
  • Mac OS X Server 10.0 (emri i koduar Cheetah Server) është sistemi i parë operativ që integron ndërfaqësin e sistemit operativ të kompjuterëve personal me atë të serverve në një të vetëm
  • Nga versioni Mac OS X Server 10.0 e deri tek Mac OS X Server 10.6 (emri i koduar Snow Leopard Server) është përdorur fjala Mac para emërtimit
  • Nga versionin Mac OS X 10.7 (emri i koduar Lion Server) largohet fjala Server nga emërtimi
  • Nga versioni OS X 10.8 (emri i koduar Mountain Lion Server) e deri tek i fundit OS X 10.11 largohet fjala Mac nga emërtimi
  • OS X 10.11 (emri i koduar El Capitan) është sistemi operativ më i ri i Apple që u ofrua në Shtator të këtij viti, ndaj versioni i fundit OS X Server 5.0 që merret nga App Store është OS-i pavarur që do të thotë se mund të instalohet në versionin paraprak OS X 10.10 (emri i koduar Yosemite) apo në këtë të fundit OS X 10.11

Figura8

Figura 3. Dritarja për lidhje me Mac OS X Server

Konkluzioni

Në përgjithësi, kur flitet për sistemet operative Windows, Linux dhe Mac vetvetiu nënkuptohet se përderisa Windows dhe Mac i përkasin një sistemi të mbyllur të mënyrës se si zhvillohen këto sisteme operative, në anën tjetër, siç edhe u ilustrua në këtë mësim, Linux është një sistem operativ me qasje të hapur të zhvillimit të tij falë praktikës së kodit të hapur (në Ang. open source). Iniciativa për kod të hapur nga Microsoft si edhe komponentët me kod të hapur nga Apple, janë vetëm disa dëshmi që tregojnë se Windows dhe Mac OS X po lëvizin në drejtimin e praktikës së kodit të hapur për palët e interesuara. Një aspekt tjetër ka të bëj me mënyrën e ofrimit të sistemit operativ në treg, e që në të kaluarën ishte vetëm Linux (më saktë distributorët e Linux) që ofrohej falas, ndërsa së fundi vërehen edhe lëvizjet e Microsoft dhe të Apple që po bëjnë të njëjtën. Microsoft ka ofruar falas përmirësimin e sistemeve ekzistuese Windows 7/8/8.1 me Windows 10, ndërsa Apple ofron falas OS X Server 5.0 për sistemet ekzistuese. Pavarësisht, duket që nga ky diversitet dhe konkurrencë po përfiton përdoruesi.

Shpresoj që ky postim të jetë informues për ju të dashur lexues.

paqe dhe shëndet,

Bekimi

Bekim Dauti’s Blog | Bekim Dauti’s Vlog